Nghị định 113/2017/NĐ-CP: Hướng Dẫn & Cập Nhật 82/2022 [Mới 2025]

Nếu ví Luật Hóa chất 2007 là “xương sống” thì Nghị định 113/2017/NĐ-CP chính là hệ thống “cơ bắp và dây thần kinh” vận hành toàn bộ hoạt động hóa chất tại Việt Nam.

Trong suốt 20 năm làm nghề, từ những ngày đầu lăn lộn dưới xưởng sản xuất cho đến khi ngồi ghế tư vấn chiến lược, tôi đã chứng kiến không ít doanh nghiệp “ngã ngựa” – nhẹ thì bị phạt vài chục triệu hành chính, nặng thì đình chỉ hoạt động, thậm chí vướng vòng lao lý chỉ vì một lý do: Không nắm rõ quy định pháp luật.

Bạn đang là chủ doanh nghiệp thương mại, giám đốc nhà máy hay cán bộ an toàn? Bạn đang hoang mang giữa rừng văn bản luật chồng chéo? Bài viết này tôi viết không phải để trích dẫn luật khô khan. Tôi viết để “giải mã” Nghị định 113/2017/NĐ-CP dưới góc nhìn thực chiến, kết hợp với những cập nhật mới nhất từ Nghị định 82/2022/NĐ-CP, giúp bạn vận hành doanh nghiệp an toàn và hợp pháp.

2. Phân loại danh mục hóa chất theo Nghị định 113 (Phần quan trọng nhất)

Trong quá trình tư vấn cho Doanh Tín, tôi thấy 90% sai phạm bắt nguồn từ việc phân loại sai danh mục hóa chất. Mỗi danh mục có một chế tài quản lý khác nhau hoàn toàn. Bạn nhầm từ “Có điều kiện” sang “Hạn chế” là thủ tục giấy tờ đi một nẻo ngay.

Dưới đây là 4 danh mục “xương sống” quy định tại các Phụ lục của NĐ 113 (đã cập nhật theo NĐ 82):

2.1. Hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện (Phụ lục I)

📝 Yêu cầu cốt lõi:
KHÔNG CẦN xin Giấy phép, nhưng BẮT BUỘC phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện do Sở Công Thương cấp.

Đây là nhóm phổ biến nhất trong công nghiệp.

• Đặc điểm: Là các chất nguy hiểm (dễ cháy, nổ, độc, ăn mòn…) nhưng được sử dụng rộng rãi, thiết yếu cho sản xuất.
• Ví dụ: Axit Sunfuric (H2SO4), Toluene, Methanol, Xút (NaOH)…
• Cơ quan cấp: Sở Công Thương tỉnh/thành phố nơi đặt cơ sở.

2.2. Hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh (Phụ lục II)

⛔ Yêu cầu cốt lõi:
Phải có Giấy phép sản xuất, kinh doanh hóa chất hạn chế do Cục Hóa chất – Bộ Công Thương cấp. Quy trình thẩm định cực kỳ gắt gao.

Nghe tên là thấy “căng” hơn rồi. Đây là nhóm cần kiểm soát đặc biệt về an ninh, quốc phòng, sức khỏe.

• Đặc điểm: Rất độc hoặc nguy hiểm cao.
• Ví dụ: Các hợp chất Xianua (Sodium Cyanide), Nicotin, một số dung môi đặc biệt…
• Quy trình: Thẩm định cực kỳ gắt gao. Đoàn thẩm định sẽ gồm đại diện Cục Hóa chất, Sở Công Thương, Công an PCCC và Sở Tài Nguyên Môi Trường.

2.3. Hóa chất phải khai báo (Phụ lục V)

💻 Yêu cầu cốt lõi:
Khai báo qua Cổng thông tin một cửa quốc gia (Vnsw.gov.vn) TRƯỚC KHI thông quan. Miễn trừ với lô hàng dưới 10kg.

Đây là “cơn ác mộng” của nhân viên xuất nhập khẩu nếu không nắm rõ quy trình.

• Quy định: Mọi lô hàng hóa chất thuộc Phụ lục V khi nhập khẩu vào Việt Nam đều phải khai báo với Bộ Công Thương TRƯỚC KHI thông quan.
• Điểm mới tại Nghị định 82/2022 (Cực quan trọng): Trước đây (thời 113 nguyên bản), cứ dính Phụ lục V là phải khai báo, bất kể ít nhiều. Nhưng hiện nay, NĐ 82 đã bổ sung trường hợp miễn trừ:
  • Hóa chất nhập khẩu dưới 10kg/lần nhập khẩu (trừ hóa chất hạn chế, tiền chất).
  • Hóa chất là thành phần trong hỗn hợp nhưng hàm lượng nhỏ hơn 0.1%.
  • Hóa chất nhập khẩu để phục vụ an ninh, quốc phòng, ứng phó thiên tai dịch bệnh.

2.4. Tiền chất công nghiệp (Tư vấn chuyên sâu)

🚨 Cảnh báo:
Phải lập Phiếu kiểm soát mua bán, lưu hồ sơ 5 năm. Tiền chất nhóm 1 cần Giấy phép Xuất nhập khẩu riêng cho từng lô.

Tiền chất là các chất có thể dùng để sản xuất… ma túy hoặc thuốc nổ, nên Công an (C04) soi rất kỹ.

• Tiền chất Nhóm 1: Quản lý cực nghiêm (Ví dụ: Axit Acetic Anhydride, Acetone…). Khi buôn bán phải có Giấy phép xuất nhập khẩu cho từng lô hàng.
• Tiền chất Nhóm 2: Quản lý thoáng hơn (Ví dụ: Axit Sulfuric, Axit Clohydric, Toluen…).
• Lưu ý sống còn: Khi mua bán tiền chất trong nội địa, bên bán và bên mua phải lập Phiếu kiểm soát mua bán, có chữ ký đóng dấu hai bên và lưu hồ sơ ít nhất 5 năm. Công an kinh tế kiểm tra mà thiếu cái phiếu này là rắc rối to.

4. Yêu cầu An toàn & Phòng ngừa sự cố hóa chất (Góc nhìn chuyên gia 20 năm)

Nhiều doanh nghiệp khi tìm đến tôi tư vấn thường mang tâm lý “làm cho xong thủ tục” để đối phó đoàn kiểm tra. Nhưng với tư cách là một người làm kỹ thuật, tôi khuyên chân thành: An toàn hóa chất không phải là những tờ giấy nằm trong ngăn kéo, nó là mạng sống của công nhân và tài sản hàng chục tỷ đồng của chính bạn.

4.1. Phân biệt “Biện pháp” và “Kế hoạch” phòng ngừa ứng phó sự cố

🔍 Phân biệt nhanh:
“Biện pháp” do doanh nghiệp tự duyệt (quy mô nhỏ). “Kế hoạch” phải do Bộ/Sở Công Thương thẩm định phê duyệt (quy mô lớn, nguy cơ cao).

4.2. Quy định về khoảng cách an toàn

📏 Yêu cầu:
Thiết lập khoảng cách từ nguồn nguy hiểm đến khu dân cư/công trình công cộng. Bắt buộc tính toán ngay từ khâu thiết kế dự án.

Một trong những “án tử” đối với các nhà máy cũ nằm xen cài trong khu dân cư chính là quy định này. Nghị định 113 yêu cầu thiết lập khoảng cách an toàn dựa trên đặc tính nguy hiểm và quy mô trữ lượng, tham chiếu theo QCVN 05A:2020/BCT.

4.3. Phiếu an toàn hóa chất (MSDS/SDS) và Ghi nhãn GHS

🏷️ Bắt buộc:
MSDS phải có bản tiếng Việt đủ 16 mục. Nhãn GHS phải có hình đồ cảnh báo (hình thoi viền đỏ).

Nếu bạn bước vào một nhà máy mà thấy thùng hóa chất trắng trơn hoặc chi chít tiếng Trung Quốc/Tiếng Anh mà không có nhãn phụ tiếng Việt, thì nhà máy đó đang vi phạm nghiêm trọng và tiềm ẩn nhiều tác hại của hóa chất.

Ghi nhãn hóa chất theo GHS: Nhãn hóa chất phải thể hiện rõ: Tên chất, mã CAS, định lượng, thành phần, thông tin nhà sản xuất/nhập khẩu và đặc biệt là Hình đồ cảnh báo.

6. Những điểm sửa đổi cốt lõi tại Nghị định 82/2022/NĐ-CP (Cập nhật 2025)

Nghị định 82/2022/NĐ-CP ra đời là một bước “nâng cấp” cho Nghị định 113. Nếu bạn vẫn áp dụng kiến thức cũ, bạn sẽ bị “lạc hậu” về thủ tục hành chính.

8. Tải về Văn bản & Biểu mẫu (Resource Hub)

Bộ tài liệu pháp lý “gối đầu giường” cho nhân viên an toàn và pháp chế.

10. Kết luận & Lời khuyên từ chuyên gia

Nghị định 113/2017/NĐ-CP không phải là “vòng kim cô” để siết chặt doanh nghiệp, mà là “tấm khiên” bảo vệ chúng ta trước những rủi ro thảm khốc của sự cố hóa chất.

Tại Hóa Chất Doanh Tín, chúng tôi không chỉ bán hóa chất. Chúng tôi bán sự yên tâm. Mỗi lô hàng đều đi kèm hồ sơ pháp lý chuẩn chỉnh (CO, CQ, MSDS) và tư vấn tận tâm.

Chúc quý doanh nghiệp Kinh doanh An toàn – Phát triển Bền vững!